آخرین مطالب
پربازدیدترین مطالب


۲۲ مرداد ۱۳۹۶

نگاه ۶۰

طنزپژوهی


سروش رضایی چن تا لایک داره؟


 

نگاهی به سوریلند و انیمیشن‌های سروش رضایی

در این گزارش کوشش شده که به معرفی کارهای سروش رضایی پرداخته شود، در بخشی دیگر به بررسی مجموعه « پرویز و پونه» از کارهای این انیماتور پرداخته خواهد شد.
سروش رضایی متولد ۱۳۶۱ انیماتورو صدا پیشه ایرانی است که فعالیتش را در حوزه انیمیشن از ده سال قبل آغاز کرده است. او بخاطر داشتن لحنی متفاوت در گفتار درباره ادبیات کهن و بیانی متضاد درباره مسائل اجتماعی مورد توجه قرار گرفته و برخی کارهای او مانند « گدایان پست مدرن» با نام رایج « چند تا لایک داره» و « رستم در سرزمین عجایب» با استقبال چشمگیری مواجه شده است. خودش گفته که انتظار داشت کارهای سنگین و پرکار او مورد اقبال بیشتر قرار بگیرد، اما مخاطبان اینترنتی کار ساده‌ای مانند « گدایان پست مدرن» را بیشتر دوست داشتند. سروش رضایی نشانه تجاری یا برندی به نام « سوریلند» ساخت و کارهایش را در آن منتشر کرد.
از دیگر کارهای موفق سروش رضایی می‌توان به « مرتاض خسته»( با نام کرم کون)، « کمپین آب یخ»، مجموعه « پرویز و پونه» و« دهن بازها» – که بیشتر یک انیمیشن در بیان مشکلات مردم فقیر جهان است- اشاره کرد.
سروش رضایی در رشته‌های مهندسی و روانشناسی تحصیل کرده است. مهندسی برق رشته اول او بود که احتمالا بخاطر یافتن شغلی معتبر آن را انتخاب کرده بود، اما روانشناسی رشته‌ای است که او برگزید تا به دانش بیشتری در حوزه مورد علاقه‌اش دست پیدا کند. علاقه او به انیمیشن بود. از نوجوانی مانند بسیاری افراد مسحور نقاشی‌هایی که روی دفترچه حرکت می‌کنند شد و کم کم این کاررا جدی گرفت. او پس از موفق شدن در فضای مجازی انیمیشن را به عنوان کار اصلی‌اش انتخاب کرد و حالا تمام وقت انیمیشن می‌سازد. وی به گفته خودش تمام کارهای انیمشن‌های کوتاهش را خودش انجام می‌دهد؛ از نوشتن متن، ساختن شخصیت‌ها، نقاشی، دوبله و همه کار. او یک انیماتور مولف است.
سوریلند یک پایگاه اینترنتی است که به نظر می‌رسد یک گروه تهیه کننده محتوای آن را در اختیار دارند. در این پایگاه توضیح داده شده که سوریلند صفحه اختصاصی سروش رضایی نیست. اما اگر کلیه آثار منتشر شده در این پایگاه را بررسی کنیم، متوجه می‌شویم که جز سه یا چهار انیمیشن از پرویز نیک گو با عنوان « چرا فسنقری؟» و « چرا رفتی؟» و یکی دو کار دیگر، هیچ کاری از هیچ کسی جز سروش رضایی در آن وجود ندارد. پس نتیجه می‌گیریم که سروش رضایی احتمالا برند سوریلند را به تعدادی تهیه کننده واگذار کرده است. اما این سوریلند دات آی آر پایگاه سروش رضایی نیست و در واقع گروهی که خودشان دامنه سایت را گرفته اند، بدون اجازه سروش رضایی مطالب‌شان را در آن منتشر می‌کنند و پایگاه اصلی سروش رضایی سوریلند دات کام است که به گفته خودش در آن مطلبی منتشر نمی‌کند. کمی محترمانه‌تر چنین می‌شود که سوریلند دات آی آر یک سوء استفاده از کار سروش رضایی است و بطور غیرقانونی و غیرمجاز کارهای او را منتشر می‌کند. سوریلند بجز پایگاه اینترنتی ویژه‌اش در رسانه‌های اجتماعی مانند فیسبوک و اینستاگرام نیز پیج خاص خودش را دارد. در سوریلند، کارهای سروش رضایی دسته بندی شده و بطور منظم قرار گرفته است. بنابراین وقتی به کارهای سروش رضایی یا سوریلند اشاره می‌کنیم، منظورمان یکی است.
شخصیت‌ها و انواع انیمیشن‌های کار شده توسط سروش رضایی شامل مجموعه‌های « پسر شجاع»، برگرفته از کارتونی است که در دهه ۶۰ و ۷۰ از تلویزیون پخش می‌شد و همه هم‌نسل‌های ما با آن خاطره دارند. در واقع نگاهی است از زاویه آن شخصیت‌های کارتونی ولی با ارزش‌ها و تناقض‌های امروزی جامعه ایران . انگار همه شخصیت‌های کارتون در دهه ۹۰ ایران زندگی می‌کنند . با همین دیدگاه کارتون‌های زمان ما، شخصیت‌های داستانی و اسطوره‌های کودکی که در ذهن‌مان نقش بسته بودند ودر رویای کودکی می‌توانستیم با آنها همزاد پنداری کنیم، حالا کاراکترهای انیمیشن‌های طنزهستند و با همان زبان و لحن مارا نقد می‌کنند. یعنی با زبان ساده می‌گوید اگر پلنگ صورتی، سیندرلا، غول چراغ جادو، رستم، قلی، پسرشجاع، شیر شاه و دیگرکاراکترهای دوران کودکی‌مان امروز و در چنین شرایطی در ایران بودند، چه اتفاقی می‌افتاد.

 

 

« کله شیری»( بر وزن یک عبارت بی‌ادبانه)، یکی از پر بیننده‌ترین مجموعه‌های سروش رضایی است. گروهی از شخصیت‌ها که شبیه انسان‌های اولیه اند، شیر-انسان‌های اولیه با اسم‌های کله شیری، شیرموز، شیرهویج، شیربرنج، شیرزن، شیرجه و شیرآلات که در غار زندگی می‌کنند و در هر قسمت برای سایت‌های مختلف مثل شیپور، ثبت فردا و طرفداری تبلیغ انجام می‌دهند.
« پرویز و پونه»، یکی دیگر از ویدیوهای محبوب سوریلند است که مشخصا به روابط بین دخترها و پسرها می‌پردازد و دیدگاه‌هایشان را در موقعیت‌های مختلف به شیوه‌ای لطیف و پر از شوخی و خنده و هوشمندی بیان می‌کند.
«علاء الدین و چراغ جادو»، ماجراهای علاءالدین و غول چراغ جادوست. آرزوهای یک جوان امروزی که خانه و ویلا و پول و “دروداف ” می‌خواهد و اتفاقا غول داستان به دروداف حساس است و اتفاقات جالبی را به دنبال دارد.
« قصه‌های دانشگاه»،مجموعه‌ اتفاقاتی است که در محیط دانشگاه بین استاد و دانشجوها می‌افتد. از مشکلات در ترجمه و رساله دانشجویی گرفته تا دانشجویانی که دنبال همه چیز هستند جز درس.
« رستم در سرزمین عجایب»، رستم را در موقعیت‌ها و شرایط مختلف امروزی جامعه قرار می‌دهد. نگاه موشکافانه و منتقدانه‌ای که مسایل روز را به چالش می‌کشد. در برخی اپیزودها دیگر شخصیت‌های شاهنامه هم حضور دارند مثل اسفندیار، سهراب و تهمینه. این مجموعه یکی از کارهایی‌ست که در آن علاوه بر صدای سروش رضایی صدا پیشگان دیگری هم هستند؛ به علاوه موسیقی آن با تمبک و تار وسنتور اجرا می‌شود.

 

 

« داستان‌های کهن»، ویدیو هایی است براساس قصه‌های عامه پسند قدیمی که بارها و بارها شنیده‌ایم یا کارتون‌اش را دیدیم و یا کتابش را خوانده‌ایم . داستان‌هایی چون مرد نقاش و دخترک بیمار،سیندرلا، چوپان دروغگو و اندرمزایای سکوت که با نگاه سوریلند وجه دراماتیکی آن تبدیل به سوژه‌های طنز اجتماعی شده‌ است.
« مرض پند»، مجموعه ویدیوهای یک دقیقه‌ایست که با الهام از کارتون شیرشاه ساخته شده است، درس‌هایی که سلطان جنگل به فرزند جوانش می‌دهد. در این مجموعه از شکل کارتون شیرشاه والت دیسنی و صحنه گفتگوی شیر و پسرش استفاده شده و معمولا با دیالوگ یک موضوع اجتماعی بیان می‌کند و در پایان هر قسمت شیر پسرش را پایین پرت می‌کند و یکی از موسیقی‌های سبک و شاد ایرانی را می‌شنویم. این مجموعه از جدیدترین و پربیننده‌ترین کارهای سروش رضایی‌ست و موضوعاتی چون آتش سوزی ساختمان پلاسکو، انتخابات شوراها، گفته‌های مسعود فراستی، آمارهای دروغ و ریاکاری و دروغ‌های تبلیغاتی را با عناوینی مانند کارآفرینان، عیددیدنی، سینمای ایران و دخانیات را عرضه کرده است.
« آموزش ادبیات»، یک مجموعه آموزش است که علاوه بر بالا بردن اطلاعات عمومی در مورد شعرای ایران و آثارشان، به نقد اجتماعی و شوخی با ادبیات ایران می‌پردازد. هربار معلم ادبیات به بهانه‌های مختلف و وسایل کمک آموزشی مثل دستگاه سفر در زمان، مولوی، سعدی، نظامی گنجوی و….را معرفی می‌کند.
« نسل نو»، اپیزودهایی‌ست در مقایسه نسل جدید با نسل قدیم و بررسی دغدغه‌ها و علایق و رویکردهای دونسل به زبان ساده. از چگونگی مشارکت اجتماعی نسل جدید تا نحوه عاشق شدن‌شان.
« در باب خاموشی»، این مجموعه به باب چهارم گلستان سعدی اشاره دارد و به موضوع ضرورت خاموشی وزیاد حرف نزدن می پردازد و معمولا از فابل یا داستان‌های حیوانات استفاده می‌کند. این قطعات در روزهایی که فشار اجتماعی و سانسور در کشور فراوان بود، به شکلی کنایه‌آمیز به آن اشاره می‌کرد.
« تبریک تولد»، به نظر می‌رسد یک کار سه قسمتی شخصی است که سروش رضایی برای تبریک تولد سه تن از دوستان بقول خودش با جنبه به نام‌های مهشید، سارا و پدرام ساخته است.
«قلی» شخصیتی است که به خاطر نابسامانی‌های خانوادگی عقده‌ای شده وچون در جامعه جایگاهی ندارد در دنیای مجازی به مردم فحش می‌دهد و نقش یک بی‌شعور را در موقعیت‌های مختلف اجتماعی ایفا می‌کند و سوری‌لند به مخاطبین به جای آن‌که بگوید بیشعور نباشید می‌گوید قلی نباشیم.
« خرگوش در ایستگاه قطار»، شامل ۴ قسمت است. سروش رضایی در گفتگوی مطبوعاتی‌اش گفته است که بیش از هر انیمیشنی شخصیت این داستان‌ها به خودش نزدیک است. داستان خرگوشی‌ست که در ایستگاه قطار زندگی می‌کند وسرش به کار مطالعه است( مثل خود سروش رضایی) اما شخصیت‌های دیگری مثل جغد و زرافه و ببرو گرگ و روباه سر راهش قرار می‌گیرند و هر یک داستان خاص خود را می‌سازند.
« پلنگ صورتی»، یک اپیزود است که پلنگ صورتی و کارگاه را نشان می‌دهد. دیگر پلنگ صورتی بامزه گی‌های گذشته را ندارد، چون معتاد شده است.
و « انیمیشن‌های متفرقه» همگی همان خصوصیات را دارا هستند.

 

از ویژگی‌های منحصر به فرد کارهای سروش رضایی صداگذاری روی شخصیت‌های انیمیشن است که همگی با صدای خود اوست . مثلا در انیمیشن‌های پسر شجاع و پرویز وپونه که بیش از چهار پنج شخصیت در آن هست همگی با صدای سروش رضایی است و قابل باور. همچنین موسیقی که درکارها می‌شنویم از موسیقی پاپ و ترانه‌های قدیمی وریتم‌های شش وهشت ایرانی کار شده تا موسیقی کلاسیک غربی که هر کدام متناسب با موضوع انیمیشن است.
بیشترین محل انتشار کارهای سروش رضایی در اینستاگرام است. اینستاگرام به دلیل دسترسی راحت برای استفاده کنندگان و همچنین فیلتر نبودن در ایران، یکی از بهترین راه‌های ارتباطی بین مخاطب عام و هنرمند است. ازآنجایی‌که صدا و سیمای جمهوری اسلامی به عنوان یک رسانه ملی سیاست‌های محدود کننده‌ای دارد، نتوانسته تاثیرمثبتی به لحاظ رشد فرهنگی و بلوغ فکری درمردم داشته باشد، به همین دلیل هنرمندان، نویسندگان و فعالان اجتماعی در دنیای مجازی مثل اینستاگرام وفیس بوک در بالا بردن آگاهی مردم نقش به‌سزایی داشته‌اند . سروش رضایی با خلاقیت و نگاه طنز و منتقدانه خود توانسته در ویدیوهای یک دقیقه‌ای به درستی حرف خود را بزند و در جذب مخاطب موفق باشد و بیش از یک میلیون و ششصدهزار فالوور داشته باشد.